Lise Ortalama Hesaplama

Lise yıl sonu ortalaması nasıl hesaplanır?

Lise yıl sonu ortalaması, her dersin birinci ve ikinci dönem puanlarının aritmetik ortalaması alınarak bulunan yıl sonu ders puanlarının haftalık ders saatleriyle ağırlıklandırılmasıyla hesaplanır: her ders puanı kendi ders saatiyle çarpılır, çarpımlar toplanır ve toplam haftalık ders saatine bölünür. MEB yönetmeliğinde bu sonuca yıl sonu başarı puanı (YBP) denir.

Hesabın dayanağı, Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'dir. Yönetmeliğe göre bir dersin dönem puanı; yazılı sınavlar, performans çalışmaları ve varsa proje puanlarının aritmetik ortalamasından oluşur ve e-Okul sistemine işlenir. Bu hesaplayıcı, e-Okulda gördüğünüz dönem puanlarından yola çıkarak yıl sonu ders puanlarınızı, ders saati ağırlıklı genel ortalamanızı, belge durumunuzu ve sınıf geçme tahmininizi aynı formüllerle üretir. Yönetmelik gereği aritmetik ortalamalarda bölme işlemi virgülden sonra iki basamak, yıl sonu başarı puanında ise dört basamak yürütülür; sayfadaki sonuçlar iki basamağa yuvarlanarak gösterilir.

Formül ve değişkenler

• Dönem puanı: İlgili dönemin yazılı, performans ve proje puanlarından oluşan, e-Okulda ilan edilen 0-100 arası puan.
• Yıl sonu ders puanı: İki dönem puanının aritmetik ortalaması; dersten başarı bu puana göre belirlenir.
• Haftalık ders saati: Dersin çizelgedeki saat sayısı; ortalamadaki ağırlığını belirler (6 saatlik matematik, 2 saatlik dersin 3 katı etki eder).
• YBP (yıl sonu başarı puanı): Tüm derslerin saat ağırlıklı genel ortalaması; sınıf geçmede ve diploma notunda esas alınır.
• Diploma notu (mezuniyet puanı): 9, 10, 11 ve 12. sınıf YBP değerlerinin aritmetik ortalaması; OBP'nin temelidir.

Adım adım örnek hesaplama (2025-2026)

2025-2026 ders yılında üç ders üzerinden basit bir örnek kuralım. Öğrencinin notları şöyle olsun: Matematik (6 saat) 1. dönem 70, 2. dönem 80; Türk Dili ve Edebiyatı (5 saat) 1. dönem 80, 2. dönem 90; Fizik (2 saat) 1. dönem 65, 2. dönem 75.

1. Yıl sonu ders puanları: Matematik (70 + 80) ÷ 2 = 75; Edebiyat (80 + 90) ÷ 2 = 85; Fizik (65 + 75) ÷ 2 = 70.
2. Ağırlıklı puanlar: Matematik 75 × 6 = 450; Edebiyat 85 × 5 = 425; Fizik 70 × 2 = 140. Toplam: 450 + 425 + 140 = 1.015.
3. Toplam ders saati: 6 + 5 + 2 = 13.
4. Yıl sonu başarı puanı: 1.015 ÷ 13 = 78,08. Bu puan "İyi" derecesine denk gelir ve tüm derslerden başarılı + davranış puanı 100 şartıyla teşekkür belgesi aralığındadır (70,00-84,99).

Sayfadaki varsayılan 10 derslik 9. sınıf örneğinde toplam haftalık saat 29, ağırlıklı puan toplamı 2.395 ve YBP 2.395 ÷ 29 = 82,59 çıkar — yine teşekkür aralığı. Aynı öğrencinin diğer üç yılda 85, 88 ve 90 YBP aldığını varsayarsak diploma notu (82,59 + 85 + 88 + 90) ÷ 4 = 86,40 olur; bunun OBP karşılığı 86,40 × 5 = 431,98 puandır.

Puan dereceleri ve belge eşikleri tablosu

Aşağıdaki dereceler ve belge aralıkları, MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'nin puanla değerlendirme ve ödüllendirme maddelerine dayanır (2025 yönetmelik değişiklikleri sonrası, 2026 itibarıyla geçerli değerler):

Kaynak: MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği. Belge aralıkları dönem puanlarının ağırlıklı ortalamasına göre her dönem ayrı ayrı değerlendirilir; ortaöğrenim boyunca en az üç öğretim yılının bütün dönemlerinde takdir alanlara ayrıca üstün başarı belgesi verilir.

Ders geçme, sınıf geçme ve sorumluluk

Bir dersten yıl sonunda başarılı sayılmak için iki dönem puanının ortalamasının en az 50 olması ya da birinci dönem puanına bakılmaksızın ikinci dönem puanının en az 70 olması gerekir. Sınıf geçmede ise 22 Şubat 2025'te yürürlüğe giren yönetmelik değişikliğiyle eşikler sıkılaştı ve üç durum oluştu: tüm derslerden başarılı olan veya yıl sonu başarı puanı en az 50 olup en fazla 1 dersten başarısız olan öğrenci doğrudan sınıf geçer; YBP'si en az 50 olup 2 veya 3 dersten başarısız olanlar sorumlu olarak bir üst sınıfa devam eder ve bu dersleri sorumluluk sınavlarında vermeleri beklenir; 4 ve daha fazla dersten başarısız olanlar ya da YBP'si 50'nin altında kalanlar için sınıf tekrarı gündeme gelir. Eski yönetmelikte YBP'si 50 olan öğrenci başarısız ders sayısına bakılmaksızın doğrudan geçebiliyordu; yeni düzenleme bu kuralı başarısız ders sayısına bağladı. Bu hesaplayıcı üç durumu da girdiğiniz puanlara göre yeni yönetmeliğe uygun etiketler.

Diploma notu ve OBP bağlantısı

Dört yıllık YBP ortalamanız olan diploma notu, mezuniyet sonrasında da peşinizden gelir: ÖSYM, diploma notunuzu 5 ile çarparak Ortaöğretim Başarı Puanı (OBP) üretir (50 × 5 = 250 taban, 100 × 5 = 500 tavan) ve YKS yerleştirme puanına OBP'nin %12'si (0,12 katsayısı) eklenir. Yani 9. sınıftaki bir ders saatinin ortalamaya etkisi bile dört yıl sonra üniversite yerleştirme puanınıza yansır. Bu nedenle sayfadaki diploma notu bölümü, mevcut yılın YBP'sini diğer yıllarla birleştirerek mezuniyet puanı projeksiyonu sunar.